Dzisiaj jest: Niedziela, 22 września 2019
Imieniny obchodzą: Joachim, Maurycy, Prosimir, Tomasz
Vinaora Nivo SliderVinaora Nivo SliderVinaora Nivo Slider
Opublikowano: poniedziałek, 07, października 2013 13:50

[6] Mieczysław Gwalbert Pawlikowski urodził się 09.09.1834 r. we Lwowie, a zmarł 23.12.1903 r. w Krakowie, w swoim domu na Rynku Kleparskim. Jest on autorem powieści, nowel i wierszy. Był publicystą i dziennikarzem - autorem publikacji o tematyce: politycznej, kulturalnej i turystycznej. Zasłynął też jako turysta pionier i taternik. W gronie najbliższych i domowników nazywano go Miecz. Studia prawnicze odbył na Uniwersytecie we Lwowie. W dniu 11.06.1859 r. ożenił się ze swoją kuzynką, hr. Heleną z Dzieduszyckich z Radziszowa, córką hr. Eugeniusza Dzieduszyckiego herbu Sas i Heleny z Paszkowskich Dzieduszyckiej herbu Zadora. Zgodę na zawarcie tego związku małżeńskiego wydać musiał papież, bo matką Mieczysława była hr. Henryka z Dzieduszyckich Pawlikowska, będąca zarazem siostrą hr. Eugeniusza, ojca Heleny. [7]

Mieczysław Pawlikowski przejął zamiłowania do kultury, literatury i sztuki. po swoim dziadku i ojcu. Jego dom rodzinny gościł wielu wspaniałych ludzi. On sam też, miał możliwość poznania i utrzymywania kontaktów z ówczesną polską elitą intelektualną, polityczną i kulturalną. I tak na przykład podczas pobytu w Paryżu, w wieku 20 lat, miał przyjemność spotkać się i rozmawiać z autorem "Pana Tadeusza", co zostało uwiecznione w "Dziełach wszystkich" Adama Mickiewicza, wydanych Nakładem Skarbu Rzeczpospolitej, Tom XVI z 1932 r., w opracowaniu Pigonia na str. 433. I tu cytat: "Pawlikowski był w Paryżu jako 20 letni młodzieniec i poznał tam Norwida, Mickiewicza z początkiem września 1853 r. [ ... ] była to rozmowa o szkole i Mickiewicz pytał o szkółki wiejskie. Był zainteresowany tym, by klasa światła umożliwiła uczenie się dzieci ludzi prostych". We wspomnieniach Władysława Bełzy w "Kronikach anegdotycznych z życia A. Mickiewicza" na str. 214 można przeczytać o spotkaniu Mickiewicza z Pawlikowskim. Poeta był tuż przed swoim wyjazdem do Turcji. Mickiewicz podczas tej rozmowy zapytał młodego Mieczysława: "... czy młodzież w kraju jest religijna?". Pawlikowski odpowiedział, że: "...dziś młodzież zwykła modlić się czynami".

Pawlikowscy przez lata zgromadzili niezwykle bogaty księgozbiór, z którego zapewne Mieczysław korzystał. O tym, jak wielką była ich biblioteka, niech świadczy fakt, że do Zakładu Naukowego im. Ossolińskich we Lwowie przed II wojną światową Pawlikowscy przekazali około 500 000 voluminów. W swojej umiłowanej Medyce [8] powołał do życia Medyckie Sejmiki Kultury Polskiej. Było to w pełni uzasadnione, ponieważ zaprzyjaźniony był i kontakty utrzymywał z takimi wybitnymi postaciami dla kultury polskiej, jak choćby: Cyprian Kamil Norwid, wspomniany Mickiewicz, Teofil Lenartowicz, Maria Konopnicka, Adam Asnyk, Artur Grottger i inni. Działał w ruchu liberalno-demokratycznym w Galicji. Kontynuował działalność i zamysły swojego ojca, Józefa Gwalberta Pawlikowskiego.

Zanim zasłynął Mieczysław jako człowiek pióra, dał się poznać jako polityk i patriota dążący do oswobodzenia kraju z więzów zaborców. W Medyce, w wielkim majątku swoich rodziców zorganizował punkt zborny Marcina Borelowskiego "Lelewela". To tam właśnie, w jego domu w Medyce, zbierały się tzw. Rady Wojenne powstańców z 1863 r. Sam przyjął funkcję Naczelnika powiatu przemyskiego, a następnie mianowano go na Zastępcę Komisarza Rządu Narodowego na Galicję Wschodnią na czas akcji zbrojnych powstania styczniowego. W czasie powstania był też członkiem Komitetu Miejskiego oraz Komisji Ekspedycyjnej we Lwowie.
Z Medyki w bój wyruszył Borelowski - główny bohater tego zrywu w Galicji Wschodniej. Powstanie wybuchło w mroźną noc z 22 na 23 stycznia 1863 r. Swoim zasięgiem objęło Królestwo Polskie. Niespełna 6000 powstańców zaatakowało pod osłoną nocy w około dwudziestu miejscowościach stacjonujące załogi rosyjskie. Przez to, że Rosjanie byli słabo uzbrojeni, prawie nie wyszkoleni, szybko poddawali się. Najpierw Polacy odnosili zwycięstwa, z czasem jednak z uwagi na liczebność wojsk zaborczych, zryw został zdławiony. Sam "Lelewel" zginął śmiercią jaka przystoi bohaterom, na polu bitwy pod Batorzem, w dniu 6.09.1863 r., walcząc w pierwszym szeregu powstańców. Z końcem sierpnia rozwiązano Rząd Narodowy - Komitet Galicji Wschodniej. Spór między białymi a czerwonymi we Lwowie był wielki. Pawlikowski i Henryk Schmidt (późniejszy archiwista zbiorów Pawlikowskich w Medyce) byli po stronie czerwonych. W opozycji do nich był Floryan Ziemiątkowski. Mieczysław Pawlikowski trafił w grudniu 1863 r. w ręce policji, a następnie przed sąd wojenny we Lwowie, który skazał go na 3 lata ciężkiego więzienia w wilgotnych kazamatach Ołomuńca. Trafił tam razem z innym powstańcem, Henrykiem Janko. Za życia, już nigdy nie powrócił na stałe do Medyki. Gdy po odbyciu kary wyszedł na wolność w dniu 20.11.1865 r., udał się do szwajcarskiej Genewy, gdzie wraz z synami znalazła na blisko dwa lata schronienie jego małżonka, uciekając przed austriackim wymiarem sprawiedliwości. Kolejnymi jego miejscami zamieszkania były: Radziszów [9] koło Krakowa, Ludwinów – dawny majątek jego teścia (dziś teren osiedla Podwawelskiego w Krakowie) i na końcu dom na Kleparzu, dokładnie ujmując na Rynku Kleparskim pod nr 14, na rogu z ul. Krzywą. Dom ten nie zachował się do dzisiejszych czasów. [10] O zasługach Pawlikowskiego dla literatury polskiej, dla publicystyki jak też celem zapoznania się z tytułami jego powieści, tytułami wydawanych gazet, odsyłam do artykułu mojego autorstwa na stronie internetowej www.naszradziszow.com w zakładce „artykuły o Radziszowie”. [11]

Stowarzyszenie

ul. Szkolna 4
32-052, Radziszów

Nasz rachunek:
Krakowski Bank Spółdzielczy
Oddział Skawina

10 8591 0007 0310
0561 8792 0001

Logowanie